Periyodik Kontrolü Kim Yapabilir?

Periyodik kontrolü, ekipmanın türüne göre yönetmelikte sayılmış mühendislik ve teknik meslek mensupları yapabilir. 23 Aralık 2025'ten bu yana raporun geçerli olması için iki şart daha var: kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarası raporda yer almalı, ve kontrolden en geç bir gün önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılmış olmalı. Kule kren gibi sekiz ekipman grubunda ise kontrolü yalnızca bir ekipman muayene kuruluşu yapabilir.

Ekipman grubuna göre yetkili meslekler

Yönetmelik yetkiyi kişinin unvanına değil, ekipmanın branşına bağlar. Bir makine mühendisi forklifti kontrol edebilir ama elektrik tesisatını edemez; bir elektrik mühendisi için tersi geçerlidir. EK-III'te sayılan meslekler şunlardır:

Ekipmanın birden fazla branşı ilgilendirdiği durumlarda — örneğin mekanik ve elektrik aksamı birlikte değerlendirilen bir makinede — her branşın yetkili kişisi kendi kısmını ya ortak raporda birlikte imzalar ya da ayrı rapor düzenler (EK-III 1.8).

Sözleşme: İSG-KATİP'te, en geç bir gün önce

Aralık 2025 değişikliğinin en çok şey değiştiren hükmü budur. EK-III kapsamındaki bir ekipmanın periyodik kontrolü için işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP'teki örneğe uygun bir sözleşme yapılır ve hizmet başlamadan en geç bir gün önce iki taraf da onaylar.

Sözleşme olmadan periyodik kontrol raporu düzenlenemez; düzenlenirse rapor geçersizdir. Bu hükme aykırı davranan yetkili kişinin yetkisi bir ay süreyle askıya alınır ve yaptırım her denetim için ayrı uygulanır (Madde 14/A). Yani sorun yalnızca kontrolü yapanın değildir: işverenin elinde, denetimde kabul edilmeyecek bir rapor kalır.

EK-III'te yer almayan ekipmanlar için isteğe bağlı yaptırılan kontrollerde bu şekil ve sözleşme şartı aranmaz (Madde 7/6).

Geçerli bir raporda neler olmalı?

Raporun içeriği EK-III 1.7'de ayrıntılı olarak sayılmıştır. Elinizdeki bir raporu kontrol ederken şunlara bakın:

• İşyerinin unvanı, SGK sicil numarası ve adresi
• İSG-KATİP sözleşme numarası (ID)
• Kontrolün başlangıç ve bitiş tarihi ile saati; bir sonraki periyodik kontrolün başlangıç tarihi
• Uygulanan standart ya da yöntem; standart yoksa üretici talimatı veya risk değerlendirmesiyle karar verildiği bilgisi
• Ekipmanın etiket bilgileri: marka, model, imal yılı, seri numarası
• Ölçüm ve test değerleri, kullanılan ölçüm aletlerinin seri numarası ve kalibrasyon bilgisi
• Tespit edilen kusurlar ve derecesi (hafif / ağır); ekipmanın güvenle kullanılıp kullanılamayacağına dair açık kanaat
• Yetkili kişinin adı soyadı, mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası

Yetkili kişinin imzası bulunmayan rapor geçersizdir (EK-III 1.7.9). İmza ıslak olabileceği gibi, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'na uygun güvenli elektronik imza da geçerlidir (Madde 7/2-c).

Hangi ekipmanlarda ekipman muayene kuruluşu şart?

Bazı ekipmanlarda bireysel yetkili kişi yetmez; kontrol, bir ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişilerce yapılmalıdır (Ek Madde 2). Listede şu an dört grup var:

• Kule krenler
• LPG tank ve tesisatları (yer altı ve yer üstü)
• Yürüyen merdivenler
• Asılı erişim donanımları

23 Aralık 2025 değişikliği listeye dört grup daha ekledi. Bu gruplar için kural 1 Ocak 2027'de yürürlüğe giriyor; bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenmiş raporlar süreleri boyunca geçerli kalıyor (Geçici Madde 6/2):

• Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları
• Buhar kazanları
• Kablolu taşıma tesisatları
• Sütunlu çalışma platformları

Ekipman muayene kuruluşu, Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluştur. Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar, TÜRKAK tarafından ilgili kapsamda TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite edilmiş muayene kuruluşları bu statüde kabul ediliyor (Geçici Madde 6/1).

Akreditasyon nasıl doğrulanır?

Akreditasyon firmaya değil, kapsama verilir. Bir kuruluşun akredite olması, her ekipmanda akredite olduğu anlamına gelmez. Kule kren kontrolü yaptıracağınız kuruluşun akreditasyon kapsamında kule krenin açıkça yer aldığını, TÜRKAK'ın akredite kuruluş listesinden ve kuruluşun akreditasyon sertifikasının ekindeki kapsam listesinden kontrol edin.

Tahribatsız muayene ayrı bir yetkinlik

Periyodik kontrole ek olarak yapılan tahribatsız muayeneler — ultrasonik kalınlık ölçümü, manyetik parçacık, sıvı penetrant gibi — TS EN ISO 9712 standardına göre en az seviye 2 belgesi bulunan personel tarafından yapılır. Bu muayene raporu periyodik kontrol raporuna ek olarak verildiğinde, muayeneyi yapan kişinin EKİPNET kaydı bulunması gerekmez (EK-III 1.12).

Bu yöntemleri sertifikalı personelle kendimiz uyguluyoruz; kapsamı tahribatsız muayene (NDT) sayfasında bulabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve yayın tarihindeki mevzuata dayanır. Uygulamada Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metin esas alınır.

---