Hasarı Kırılmadan Önce Görüyoruz

4
Muayene ve rapor
Yöntem, Tek Merkezden

Ultrasonik, manyetik parçacık, sıvı penetrant ve radyografik muayeneyi kendi bünyemizde uyguluyoruz. Yöntem seçimi için başka firmaya yönlendirmiyoruz.

Tahribatsız muayene, bir parçayı sökmeden, kesmeden ve kullanım ömrünü etkilemeden yüzeyindeki ve içindeki süreksizlikleri tespit etme yöntemidir. Kaynaklı imalatta, basınçlı kaplarda, kaldırma ekipmanlarında ve boru hatlarında hasara yol açan çatlakların büyük kısmı, kırılma anına kadar gözle görülmez. Tahribatsız muayene bu çatlakları, ekipman hâlâ kullanılabilir durumdayken görünür kılar.

PEKOMER olarak dört yöntemi de kendi bünyemizde, sertifikalı personelle uyguluyoruz. Hangi yöntemin kullanılacağı malzemeye, aranan hata tipine ve parçanın geometrisine göre belirlenir; gerektiğinde birden fazla yöntem birlikte uygulanır. Bu muayeneleri yapacak personelde aranan belge şartını periyodik kontrolü kim yapabilir yazımızda açtık.

Uyguladığımız NDT Yöntemleri

Ultrasonik Muayene (UT)

Malzemeye gönderilen ses ötesi dalgaların yansımaları ölçülür. İç yapıdaki süreksizlikleri, kaynak dikişlerindeki hataları ve malzeme kalınlığını tespit eder. Parçaya tek yüzeyden erişim yeterlidir; kalın kesitlerde en güvenilir yöntemdir.

Manyetik Parçacık Muayenesi (MT)

Ferromanyetik malzemeler manyetik alana sokulur, yüzeydeki ve yüzeye yakın çatlaklar manyetik tozla görünür hâle gelir. Kaldırma kancaları, miller, dişliler ve kaynaklı bağlantılarda hızlı ve kesin sonuç verir.

Sıvı Penetrant Muayenesi (PT)

Yüzeye uygulanan penetrant sıvı, gözle görülmeyen çatlaklara sızar ve geliştirici ile ortaya çıkarılır. Paslanmaz çelik, alüminyum ve dökümler gibi manyetik olmayan malzemelerde yüzeye açık süreksizliklerin tespitinde kullanılır.

Radyografik Muayene (RT)

X ışını ya da gama kaynağıyla parçanın iç yapısı görüntülenir. Kaynak dikişlerinin hacimsel muayenesinde, gözenek, cüruf ve nüfuziyet eksikliği gibi iç hataların belgelenmesinde kullanılır.

Ultrasonik Kalınlık Ölçümü

Basınçlı kaplar, tanklar ve boru hatları içeriden korozyona uğrar; dışarıdan bakıldığında sağlam görünen bir gövdenin et kalınlığı yıllar içinde tasarım değerinin altına inebilir. Ultrasonik kalınlık ölçümü, parçayı boşaltmadan ve kesmeden kalan et kalınlığını ölçer.

Ölçüm, periyodik kontrolle birlikte yapıldığında ekipmanın kalan ömrü hakkında da fikir verir: aynı noktaların yıldan yıla ölçülmesi korozyon hızını ortaya koyar ve değişim zamanı önceden planlanabilir.

  • Basınçlı kap ve hava tankı gövde kalınlığı
  • Boru hattı ve mekanik tesisat et kalınlığı
  • Depolama tankı taban ve gövde ölçümleri
  • Korozyon hızı takibi için dönemsel ölçüm

Tahribatsız Muayene Nerelerde Uygulanır

  • Kaynaklı imalat ve çelik konstrüksiyon
  • Basınçlı kaplar, kazanlar ve hava tankları
  • Vinç, caraskal ve kaldırma ekipmanı taşıyıcı parçaları
  • Boru hatları ve endüstriyel tesisatlar
  • İş makinesi şasi ve bom bağlantıları
  • Periyodik kontrol sırasında şüpheli görülen bölgeler

Süreç ve Raporlama

Muayene öncesinde parçanın malzemesi, imalat yöntemi ve aranan hata tipi belirlenir; yönteme buna göre karar verilir. Yüzey hazırlığı gereken durumlarda (pas, boya, kaynak curufu) temizlik yapılmadan güvenilir sonuç alınamaz — bu adım atlanmaz.

Muayene sonunda uygulanan yöntem, kullanılan cihaz ve ayarları, muayene edilen bölgeler, bulunan süreksizlikler ve kabul kriterine göre değerlendirme yazılı rapor hâlinde teslim edilir. Rapor, ilgili standardın kabul sınırlarına atıf yapar; "uygun" ya da "uygun değil" hükmü hangi ölçüte göre verildiği raporda açıkça yazar.

Sıkça Sorulan Sorular

Tahribatsız muayene nedir, neden gerekir?

Parçayı sökmeden, kesmeden ve kullanım ömrünü etkilemeden içindeki ve yüzeyindeki çatlak, gözenek, cüruf gibi süreksizlikleri tespit etme yöntemidir. Kırılmaya yol açan çatlakların çoğu son ana kadar gözle görülmez; tahribatsız muayene bunları ekipman hâlâ kullanılabilir durumdayken ortaya çıkarır.

Muayene parçaya zarar verir mi?

Hayır. Yöntemlerin tamamı parçanın bütünlüğünü bozmadan uygulanır; muayeneden sonra ekipman kullanılmaya devam edilir. Adındaki "tahribatsız" tam olarak bunu anlatır.

Hangi yöntemin kullanılacağına nasıl karar veriliyor?

Malzemeye, aranan hata tipine ve parçanın geometrisine göre. Ferromanyetik bir parçada yüzey çatlağı aranıyorsa manyetik parçacık, paslanmaz ya da alüminyumda sıvı penetrant uygundur. İç yapıdaki hatalar için ultrasonik ya da radyografik muayene gerekir. Gerektiğinde birden fazla yöntem birlikte uygulanır.

Periyodik kontrol ile tahribatsız muayene aynı şey mi?

Hayır, ama sık sık birlikte yürür. Periyodik kontrol ekipmanın bütününün mevzuata uygun çalışıp çalışmadığını değerlendirir. Tahribatsız muayene ise belirli bir parçanın ya da kaynağın iç yapısına bakar. Periyodik kontrolde şüpheli görülen bir bölge çoğu zaman tahribatsız muayeneyle netleştirilir.

Ultrasonik kalınlık ölçümü ne zaman gerekir?

Basınçlı kap, tank ve boru hatlarında korozyon takibi için. Dışarıdan sağlam görünen bir gövdenin et kalınlığı yıllar içinde tasarım değerinin altına inebilir. Aynı noktaların dönemsel olarak ölçülmesi korozyon hızını gösterir ve değişim zamanı önceden planlanabilir.

Muayene sonunda ne teslim ediliyor?

Uygulanan yöntemi, cihaz ve ayarlarını, muayene edilen bölgeleri, bulunan süreksizlikleri ve kabul kriterine göre değerlendirmeyi içeren yazılı rapor. Rapor hangi standardın kabul sınırlarına göre hüküm verdiğini açıkça belirtir.

Daha Fazlasını Keşfedin: